پاسخ آن از مطالب آغاز بحث روشن گرديد ؛ زيرا اين دو كلمه از نظر لغت ، دو معناى مختلف دارند . حقيقت اسلام همان خضوع ، و مفاد ايمان ، همان اذعان و تصديق است ؛ با اين حال ، چگونه مىتوان گفت كه مفاد اصلى اين دو لفظ در لغت يا در لسان شرع يكى است . 2 ) آيا ميان مصاديق اين دو كلمه رابطه تساوى برقرار است يا نه ؟ و هر مسلمان واقعى ، مؤمن واقعى است و بالعكس ، يا نه ؟ پاسخ : اگر اين سؤال مربوط به معناى رايج و شايع باشد ، به طور مسلم ، ميان مصاديق اين دو لفظ ، نسبت تساوى حكم فرماست ؛ زيرا كسى كه از صميم قلب در برابر خدا خاضع و تسليم باشد ، به طور مسلم به خود او و آنچه كه مربوط به او باشد ، اذعان خواهد داشت . از برخى آيات نيز تساوى مصاديق اين دو لفظ استفاده مىشود : « فَأَخْرَجْنا مَنْ كانَ فِيها مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ، فَما وَجَدْنا فِيها غَيْرَ بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ؛ « 1 » از آن ( دهكده‌اى كه قرار بود بر آن بلا نازل كنيم ) مؤمنان را خارج كرديم ، و در آنجا جز يك خانه ( خانوادهء لوط ) خانهء مسلمانى پيدا نكرديم » . ولى اگر اين سؤال ، نسبت به سه معناى اخير باشد ، به طور مسلم ، رابطهء ميان آنها عموم و خصوص است ؛ يعنى : همهء افراد با

--> ( 1 ) . الذاريات ( 51 ) آيهء 35 و 36 .